www.oruneday.it di Giampaolo Ghisu
vincenzo goddi lardari

|
mastru juannicu Dae su primu iniziu de sa gherra est gubernenne mastru Juannicu chin donzi cristianu est inimicu; non ne rispettat ne' riccu ne' poveru non sentit ne birgonza ne rimproveru. Chin donzi cristianu est airadu hat dae frades Porcos cominzadu, cussos chi istant in su lavadorzu, ca non baiant ne triccu ne orju. Los hat postos in ordine de arrestu; intradu ch'est a domo de Sarvestu ca non podiat accatare allozu. Tanno che bat a domo 'e Antoni Sozu e b'est istadu una chida cumpretta. In domo de Lardari, su poeta, si b'hat cantadu paccas poesias; su brussu l'hat toccadu a tantas bias e l'hat nadu ch'it debile, mischinu. In domo 'e Baboreddu 'e Cordinu l'hant picadu a moneda contante. In domo 'e Virzinia de Portante los hat rurros a croffu de bonette. In domo 'e Antoniedda de Piete gherranne chin Bassotto ses trattesu. A Mauriziu su crodonzanesu, lu giuchiat che ainu in sa mola. Ch'intrat a domo de Pascaleddu Tola; inie paccu b'hat fattu reposu. Tanno bisitat a Prededdu Cossu chin bonu grabbu e chin bona manera; in cui hat accattadu a Monteddera e l'hat iscuttu senza n'haer dolu. Ch'intrat a domo 'e Zoseppe Crapolu: da ne l'hat dadu, ma da n'hat rezzidu chin frades Pilimeddos s'est gudidu chi si lu fit contanne a balentia. Su chi hat fattu a Tonie Berria finas a lettu si che l'est crocadu; a su frade 'e mintonia hat piccadu airadu comente unu cane: In domo 'e Annangheledda Mariane bi fit pesanne revoluzione ch'intrit a domo de Mauru Coccone; inie non b'hat fattu meda dannu. Finalmente a Babbu manu mannu lu juchiat tres meses zira zira. Ch'intrat a domo de Giubanne pira; lu juchiat che barca senza remos.
Tanno bisitat sa iza de Gremos chin Chiricozzi maridu e muzere; poi,po adempire su dovere visitat a sa iza de Dorina. A zoseppina Mura, poverina onzi mamentu les daenne anneu. Tanno bisitat a Tola Matteu e l'het nadu chi fit imbriacone. Intradu ch'est a domo 'e Traccheddone e fit a sa muzere istringulanne. Tanno sinn'est annadu a ube 'e Dranne e no moghiat a modu assolutu.
A Minniu mandredda si l'hat ruttu e l'hat dadu parizos ispintones. In su palattu 'e frades Limones hat dadu borta dae su portale. Marianna Derios puntuale l'est visitanne a sero e a manzanu. Poi sin'annat pianu pianu a visitare a sa bithichessa; ma belle gai no l'hat tant'offesa! e l'hat nadu: bonzorno su signore! ispamentanne hat bidu a Peppe Dore e l'hat ruttu sa, pala dae manos.
L'hat nadu veni chi semus gremanos ca ti tocco su brussu coment'istas; de zorronada cantu ti acquistas? vio chi traballanne ses fidele, che l'intrat a domo 'e su poeta Mele; inie cominzadu hat a offennere fit traballanne e l'hat fattu suspenner cha it fachenne une bella credenza e dae inie hat fattu sa pertenza direttamente a domo de Berrina.
L'hat presentadu triccu chin farina: l'hat nadu: no mi ponzas in fastizu; lassat a isse e piccat a sos fizzos e istrempados los hat a sa janna, e l'intrat a domo de Nicola sanna a los abbrussat minores e mannos finas a unu e battordich'annos si l'est cubadu sutta sa gunnedda. Acussa iza de Luchiaredda da l'hat trattada chin mottu zentile intradu ch'est a s'Asilo infantile e hat onzi piseddu visitadu
A Matteotti che novu arrivadu da si che l'hit ponenne carre carre, ch'intrat a domo de Pascale Arre e it secanne su portone 'e ferru paria su chimentu de s'ifferru. In cussu b'est supridu Americheddu che l'hat mannadu a domo de Gatteddu su chi l'hat fattu narrere non bos potto ch'intrat a domo 'e Mauru Siotto senne chi est unu grande pastore. A Luchia, sa netta 'e su Rettore, no l'hat dassadu zumpare sa porta
Pipina Mariane est mesu morta ca de la bisitare n'est istufa intradu ch'est a domo 'e Cricu Buffa comente unu dimoniu infernale, bissaitat a sa iza 'e Pithale e l'accattat sa bena menguante intrat in su palattu de bufante e b'it sa nura de Franziscu goddi in su mamentu b'est supridu doddi; gherradu hana e don Zuvanne hat bintu, coladu b'hat unu segnore ischintu e unu passizanne in bicicletta.
pro casticu lis ordinat dieta e in biancos che pizolu 'e ovu. Intradu ch'est a su zilleri novu comente maresciallu e finanza abbadianne si b'haiat bunnanza e los giuchiat a gherra galana. A cussa iza de Antoni Sanna la giuchet agirada che sirbone, intradu ch'est a domo 'e Ghilinzone e lu giuchiat sutta che porcheddu intrat a domo de Pepe Cosseddu ca b'hat pizzinnos a ois.
In su palattu de frades totois, derettu hat abbrassadu a Giuvanneddu; un'ispintone l'hat dadu a Peppeddu, chi su iccadu in croppus l'it secanne l'hat nadu: prestu chi gustamus como. Ma est ' annanne da e domo in domo; in cada logu b'est achenne dannos nanch'est intranne in sos palattos mannos in sos de tres e de battos pianos; si ch'est dormidu in modernos salottos in domo 'e carcunu candidadu
A bustianu Puliche l'hat dadu gradatamente un'ispinta lezzera a su ghespe l'hat fattu una bisera; si siat pro sa morte 'e passione Culumberi, pro cumbinacione, l'hat invitadu a petta de poleddu, ambos impari chin Marianeddu; zente chin zente a fae cun lardu, istentadu si b'est finas a tardu, intantu hana affrontadu sa burrasca, Giubanne Monne e Pascaleddu Sanna cussos l'han trattadu de imbecille Ca l'it ponenne ifattu a su fraile; che l'hat voccadu a crofos de marteddu ca it toc-anne sos tastos a Lozeddu però chi l'happat offesu non creo. A dolu mannu de signor Pompeo chi l'hat su paratroddiu seccadu;
chi non mirat a nemos hat giuradu; da no l'imparat s'educazione, tanno che bat istradone istradone vidu a su tovaneddu e l'ispinghiat, archibusada ite forza teniat a si ponnere in sutta sa zente!
In sa piazza hat bidu un istudente a cascos chi crapiat su terrinu; e unu passizanne in bacculinu l'hat isfasciadu s'ischina dorsale, intradu ch'est a domo 'e comunale pro visitaret a su segretariu l'hat nadu soe su sindacu contrariu e mi cherzo a inoche residente ca mi piaghet meda s'ambiente, ca tottu cantos bos joco a s'ischerma
tanno unu zumpu hat a caserma a visitare sos carabineris; no lis hat guardadu sos sumbreris; no hat timidu mancu a l'arrestare; ca non che lu podiat voccare n'it zurranne chin marissallu, sinn'annat a sa sala de su ballu a divertire chin sa ballarinas; tocanne intantu certas signorinas lennesi gustos e divertimentu sicomente int ballanne a cazu lentu li piaghiat a las buffonare
tanno sin'est annadu a mascarare, a divertire chin sa pizzoccalla e lis hat nadu si sezis canalla ancora deo so canalla e mesu parraghinesos meda n'hat offesu, sos chi no hat offesu sono pacos, servicios est fachenne puntuale; a unu ch'it leghenne su zornale l'hat inveladu e nudda non vidiat mancu s'iscriscione connoschiat ca it tres dies senza celebrare; mancu rizu podiat abarrare de cantu l'hat offesu poverittu.
mastru Giubanne est frade de s'appetitu, tristu chi lu giuchet airadu; e dae parraghine ch'est annadu a visitare sos de battileddu, unu chi bi naiat in cappeddu de bi l'hat dadu su pane appunzadu ch'in castanzedda sicca l'hat tranpadu; però s'hant bidu mala zibilia, Mastru Giubanne chin donna Lubia contra s'umanidade son gherranne finzas a domo 'e Barallu it intranne;
però l'hant fattu accollencia mala che l'hant mannadu a domo 'e mastru Pala; e l'it fachenne revolucione approfittanne de s'occasione best abbarradu tres dies e masa.
Intradu ch'est a domo 'e mastru Chessa a isse puru dieta hat promisu; l'hat nadu ch'it duttore pis de isse ch'it professore de sa chirurzia l'hat abbussadu ei sa maladia de intro de s'intrannu l'hat connottu. Intantu visitados los hat tottu a sos chi sono in cussu vichinadu; e carrera carrera est annadu sie cumpassannesi su locu che colat in sa partha de Antiocu e in mesu 'e sa porta s'est paradu; però a intro no est avasadu ca l'hat leadu odore 'e magasinu. ch'intrat a domo de mastru Carzinu e s'it leanne meda confidencia mentres l'hat nadu signora isperancia; èssi derettu e bae innoromala ! Tanno giuchiat a s'arzia e fala a su famosu mezzore Cabiddu, comente cane chi no hat pupiddu intradu est e vocadu che l'hat. Intrat a domo de Zoseppe Satta e lis hat dadu una astrinta 'e manu. E a signor Antoni Mundanu hat rispettadu pro sas dentes d'oro; de lu toccare no hat tentu coro; ma su prestante za l'hat postu ispantos.
A sos impiegados tottu cantos lis est fachenne girare su tinu; sa cinta minimare unu puntinu l'hat fattu, ca troppu it allargada; sa giberna ja l'hant minimada pius de gai non benia bene; ca los giuchiat a su tene tene in su mese 'e nadale e de gennarzu, finarmente carcunu cillerarzu l'hat invitadu a zocare a tresette; segnores in cravatta e in collette a cussos puru es daenne s'assartu;
A unu bette segnore artu artu lu giuchiat che camba in notte 'e bentu lu visitabat donzi mamentu mischinu za l'hat bene cariadu, sos masellarzos puru hant trattadu nanne chi s'int fachenne ispiritosos pasizanne chin issu int curiosos, in su marcadu che bonos signores artizanos massajos e pastores mancunu tranquillu n'hat lassadu.
e cusso chi traballant in brivadu semper los juket a su picchelassa sas buttecheras de quota basa paris si son croccadas carchi sero e sos chi hacchent su mercatu nero su viazu si l'hant attu amicu a tottu nos hat curtu piccu piccu dennenos donz'ora istruscione, tanno si ch'est abasciadu a càdone e ch'intrat a s'istalla de pittale
che l'hat fattu vocare su mannale; mamancu gai b'hat pòitu vinchere; mancu a sa zanna l'hat lassadu astringhere l'hat nadu chi vit tantu tranquillu; un'istrempada hat dadu a Picirillu sa die mancu campana hat sonadu. A massaleddu si l'hat cumpassadu però l'hat rispettadu ca it buffone, intranne ch'it a domo de Melone in cricca de li dare precefittu. Deo sos chi son in cussu circuìtu hat rispettadu solu otto famillas.
su restu no son tantu tranquillas; in tottu domos chi no hant provistas; atteros chi mancu los mentomo, los juchent a su domo ca ti domo; no m'est cumbeniente chi los trimbe; tenide in mente su barantachimbe sas balentias de mastru Giubanne chi est acadiunu distrubanne; Ma canno sinne vat est sempres tardu. in bichinados de Santu Bennardu m?hana nadu chi fattu b'hat disariu ca male e peus de su Cummissariu, ca los visitat dae intantu intantu;
E in pala 'e Serra e monte Santu da che l'hant passadu Cavalleri. s'est bestidu de grande gherreri ca hat bintu sa gherra mundiale como l'hamus passadu zenerale e direttore de sos comunistas canno veniant sos propagandistas facher propagandas a piazza. Mastru Giubanne fit che cane 'e cazza Gudinnesilos chin attenzione. non cheriat intennere chistione ca it fachenne su suo dovere.
|
|