www.oruneday.it di Giampaolo Ghisu

vincenzo goddi lardari

mastru juannicu

Dae su primu iniziu de sa gherra

est gubernenne mastru Juannicu

chin donzi cristianu est inimicu;

non ne rispettat ne' riccu ne' poveru

non sentit ne birgonza ne rimproveru.

Chin donzi cristianu est airadu

hat dae frades Porcos cominzadu,

cussos chi istant in su lavadorzu,

ca non baiant ne triccu ne orju.

Los hat postos in ordine de arrestu;

intradu ch'est a domo de Sarvestu

ca non podiat accatare allozu.

Tanno che bat a domo 'e Antoni Sozu

e b'est istadu una chida cumpretta.

In domo de Lardari, su poeta,

si b'hat cantadu paccas poesias;

su brussu l'hat toccadu a tantas bias

e l'hat nadu ch'it debile, mischinu.

In domo 'e Baboreddu 'e Cordinu

l'hant picadu a moneda contante.

In domo 'e Virzinia de Portante

los hat rurros a croffu de bonette.

In domo 'e Antoniedda de Piete

gherranne chin Bassotto ses trattesu.

A Mauriziu su crodonzanesu,

lu giuchiat che ainu in sa mola.

Ch'intrat a domo de Pascaleddu Tola;

inie paccu b'hat fattu reposu.

Tanno bisitat a Prededdu Cossu

chin bonu grabbu e chin bona manera;

in cui hat accattadu a Monteddera

e l'hat iscuttu senza n'haer dolu.

Ch'intrat a domo 'e Zoseppe Crapolu:

da ne l'hat dadu, ma da n'hat rezzidu

chin frades Pilimeddos s'est gudidu

chi si lu fit contanne a balentia.

Su chi hat fattu a Tonie Berria

finas a lettu si che l'est crocadu;

a su frade 'e mintonia hat piccadu

airadu comente unu cane:

In domo 'e Annangheledda Mariane

bi fit pesanne revoluzione

ch'intrit a domo de Mauru Coccone;

inie non b'hat fattu meda dannu.

Finalmente a Babbu manu mannu

lu juchiat tres meses zira zira.

Ch'intrat a domo de Giubanne pira;

lu juchiat che barca senza remos.

 

Tanno bisitat sa iza de Gremos

chin Chiricozzi maridu e muzere;

poi,po adempire su dovere

visitat a sa iza de Dorina.

A zoseppina Mura, poverina

onzi mamentu les daenne anneu.

Tanno bisitat a Tola Matteu

e l'het nadu chi fit imbriacone.

Intradu ch'est a domo 'e Traccheddone

e fit a sa muzere istringulanne.

Tanno sinn'est annadu a ube 'e Dranne

e no moghiat a modu assolutu.

 

A Minniu mandredda si l'hat ruttu

e l'hat dadu parizos ispintones.

In su palattu 'e frades Limones

hat dadu borta dae su portale.

Marianna Derios puntuale

l'est visitanne a sero e a manzanu.

Poi sin'annat pianu pianu

a visitare a sa bithichessa;

ma belle gai no l'hat tant'offesa!

e l'hat nadu: bonzorno su signore!

ispamentanne hat bidu a Peppe Dore

e l'hat ruttu sa, pala dae manos.

 

L'hat nadu veni chi semus gremanos

ca ti tocco su brussu coment'istas;

de zorronada cantu ti acquistas?

vio chi traballanne ses fidele,

che l'intrat a domo 'e su poeta Mele;

inie cominzadu hat a offennere

fit traballanne e l'hat fattu suspenner

cha it fachenne une bella credenza

e dae inie hat fattu sa pertenza

direttamente a domo de Berrina.

 

L'hat presentadu triccu chin farina:

l'hat nadu: no mi ponzas in fastizu;

lassat a isse e piccat a sos fizzos

e istrempados los hat a sa janna,

e l'intrat a domo de Nicola sanna

a los abbrussat minores e mannos

finas a unu e battordich'annos

si l'est cubadu sutta sa gunnedda.

Acussa iza de Luchiaredda

da l'hat trattada chin mottu zentile

intradu ch'est a s'Asilo infantile

e hat onzi piseddu visitadu

 

A Matteotti che novu arrivadu

da si che l'hit ponenne carre carre,

ch'intrat a domo de Pascale Arre

e it secanne su portone 'e ferru

paria su chimentu de s'ifferru.

In cussu b'est supridu Americheddu

che l'hat mannadu a domo de Gatteddu

su chi l'hat fattu narrere non bos potto

ch'intrat a domo 'e Mauru Siotto

senne chi est unu grande pastore.

A Luchia, sa netta 'e su Rettore,

no l'hat dassadu zumpare sa porta

 

Pipina Mariane est mesu morta

ca de la bisitare n'est istufa

intradu ch'est a domo 'e Cricu Buffa

comente unu dimoniu infernale,

bissaitat a sa iza 'e Pithale

e l'accattat sa bena menguante

intrat in su palattu de bufante

e b'it sa nura de Franziscu goddi

in su mamentu b'est supridu doddi;

gherradu hana e don Zuvanne hat bintu,

coladu b'hat unu segnore ischintu

e unu passizanne in bicicletta.

 

pro casticu lis ordinat dieta

e in biancos che pizolu 'e ovu.

Intradu ch'est a su zilleri novu

comente maresciallu e finanza

abbadianne si b'haiat bunnanza

e los giuchiat a gherra galana.

A cussa iza de Antoni Sanna

la giuchet agirada che sirbone,

intradu ch'est a domo 'e Ghilinzone

e lu giuchiat sutta che porcheddu

intrat a domo de Pepe Cosseddu

ca b'hat pizzinnos a ois.

 

In su palattu de frades totois,

derettu hat abbrassadu a Giuvanneddu;

un'ispintone l'hat dadu a Peppeddu,

chi su iccadu in croppus l'it secanne

l'hat nadu: prestu chi gustamus como.

Ma est ' annanne da e domo in domo;

in cada logu b'est achenne dannos

nanch'est intranne in sos palattos mannos

in sos de tres e de battos pianos;

si ch'est dormidu in modernos salottos

in domo 'e carcunu candidadu

 

A bustianu Puliche l'hat dadu

gradatamente un'ispinta lezzera

a su ghespe l'hat fattu una bisera;

si siat pro sa morte 'e passione

Culumberi, pro cumbinacione,

l'hat invitadu a petta de poleddu,

ambos impari chin Marianeddu;

zente chin zente a fae cun lardu,

istentadu si b'est finas a tardu,

intantu hana affrontadu sa burrasca,

Giubanne Monne e Pascaleddu Sanna

cussos l'han trattadu de imbecille

Ca l'it ponenne ifattu a su fraile;

che l'hat voccadu a crofos de marteddu

ca it toc-anne sos tastos a Lozeddu

però chi l'happat offesu non creo.

A dolu mannu de signor Pompeo

chi l'hat su paratroddiu seccadu;

 

chi non mirat a nemos hat giuradu;

da no l'imparat s'educazione,

tanno che bat istradone istradone

vidu a su tovaneddu e l'ispinghiat,

archibusada ite forza teniat

a si ponnere in sutta sa zente!

 

In sa piazza hat bidu un istudente

a cascos chi crapiat su terrinu;

e unu passizanne in bacculinu

l'hat isfasciadu s'ischina dorsale,

intradu ch'est a domo 'e comunale

pro visitaret a su segretariu

l'hat nadu soe su sindacu contrariu

e mi cherzo a inoche residente

ca mi piaghet  meda s'ambiente,

ca tottu cantos bos joco a s'ischerma

 

tanno unu zumpu hat a caserma

a visitare sos carabineris;

no lis hat guardadu sos sumbreris;

no hat timidu mancu a l'arrestare;

ca non che lu podiat voccare

n'it zurranne chin marissallu,

sinn'annat a sa sala de su ballu

a divertire chin sa ballarinas;

tocanne intantu certas signorinas

lennesi gustos e divertimentu

sicomente int ballanne a cazu lentu

li piaghiat a las buffonare

 

tanno sin'est annadu a mascarare,

a divertire chin sa pizzoccalla

e lis hat nadu si sezis canalla

ancora deo so canalla e mesu

parraghinesos meda n'hat offesu,

sos chi no hat offesu sono pacos,

servicios est fachenne puntuale;

a unu ch'it leghenne su zornale

l'hat inveladu e nudda non vidiat

mancu s'iscriscione connoschiat

ca it tres dies senza celebrare;

mancu rizu podiat abarrare

de cantu l'hat offesu poverittu.

 

mastru Giubanne est frade de s'appetitu,

tristu chi lu giuchet airadu;

e dae parraghine ch'est annadu

a visitare sos de battileddu,

unu chi bi naiat in cappeddu

de bi l'hat dadu su pane appunzadu

ch'in castanzedda sicca l'hat tranpadu;

però s'hant bidu mala zibilia,

Mastru Giubanne chin donna Lubia

contra s'umanidade son gherranne

finzas a domo 'e Barallu it intranne;

 

però l'hant fattu accollencia mala

che l'hant mannadu a domo 'e mastru Pala;

e l'it fachenne revolucione

approfittanne de s'occasione

best abbarradu tres dies e masa.

 

Intradu ch'est a domo 'e mastru Chessa

a isse puru dieta hat promisu;

l'hat nadu ch'it duttore pis de isse

ch'it professore de sa chirurzia

l'hat abbussadu ei sa maladia

de intro de s'intrannu l'hat connottu.

Intantu visitados los hat tottu

a sos chi sono in cussu vichinadu;

e carrera carrera est annadu

sie cumpassannesi su locu

che colat in sa partha de Antiocu

e in mesu 'e sa porta s'est paradu;

però a intro no est avasadu

ca l'hat leadu odore 'e magasinu.

ch'intrat a domo de mastru Carzinu

e s'it leanne meda confidencia

mentres l'hat nadu signora isperancia;

èssi derettu e bae innoromala !

Tanno giuchiat a s'arzia e fala

a su famosu mezzore Cabiddu,

comente cane chi no hat pupiddu

intradu est e vocadu che l'hat.

Intrat a domo de Zoseppe Satta

e lis hat dadu una astrinta 'e manu.

E a signor Antoni Mundanu

hat rispettadu pro sas dentes d'oro;

de lu toccare no hat tentu coro;

ma su prestante za l'hat postu ispantos.

 

A sos impiegados tottu cantos

lis est fachenne girare su tinu;

sa cinta minimare unu puntinu

l'hat fattu, ca troppu it allargada;

sa giberna ja l'hant minimada

pius de gai non benia bene;

ca los giuchiat a su tene tene

in su mese 'e nadale e de gennarzu,

finarmente carcunu cillerarzu

l'hat invitadu a zocare a tresette;

segnores in cravatta e in collette

a cussos puru es daenne s'assartu;

 

A unu bette segnore artu artu

lu giuchiat che camba in notte 'e bentu

lu visitabat donzi mamentu

mischinu za l'hat bene cariadu,

sos masellarzos puru hant trattadu

nanne chi s'int fachenne ispiritosos

pasizanne chin issu int curiosos,

in su marcadu che bonos signores

artizanos massajos e pastores

mancunu tranquillu n'hat lassadu.

 

e cusso chi traballant in brivadu

semper los juket a su picchelassa

sas buttecheras de quota basa

paris si son croccadas carchi sero

e sos chi hacchent su mercatu nero

su viazu si l'hant attu amicu

a tottu nos hat curtu piccu piccu

dennenos donz'ora istruscione,

tanno si ch'est abasciadu a càdone

e ch'intrat a s'istalla de pittale

 

che l'hat fattu vocare su mannale;

mamancu gai b'hat pòitu vinchere;

mancu a sa zanna l'hat lassadu astringhere

l'hat nadu chi vit tantu tranquillu;

un'istrempada hat dadu a Picirillu

sa die mancu campana hat sonadu.

A massaleddu si l'hat cumpassadu

però l'hat rispettadu ca it buffone,

intranne ch'it a domo de Melone

in cricca de li dare precefittu.

Deo sos chi son in cussu circuìtu

hat rispettadu solu otto famillas.

 

su restu no son tantu tranquillas;

in tottu domos chi no hant provistas;

atteros chi mancu los mentomo,

los juchent a su domo ca ti domo;

no m'est cumbeniente chi los trimbe;

tenide in mente su barantachimbe

sas balentias de mastru Giubanne

chi est acadiunu distrubanne;

Ma canno sinne vat est sempres tardu.

in bichinados de Santu Bennardu

m?hana nadu chi fattu b'hat disariu

ca male e peus de su Cummissariu,

ca los visitat dae intantu intantu;

 

E in pala 'e Serra e monte Santu

da che l'hant passadu Cavalleri.

s'est bestidu de grande gherreri

ca hat bintu sa gherra mundiale

como l'hamus passadu zenerale

e direttore de sos comunistas

canno veniant sos propagandistas

facher propagandas a piazza.

Mastru Giubanne fit che cane 'e cazza

Gudinnesilos chin attenzione.

non cheriat intennere chistione

ca it fachenne su suo dovere.