www.oruneday.it di Giampaolo Ghisu

antonio montesu

 

A s'ammorada           

Cando su telegramm’hat arribare

dendeti sa notizia comente,

poi sonat sa campana dolente 

e intendes sa zente domandare:

<<pogheritt’est andadu a sordadare

Montes’e si ch’est mort’in continente.

Zesu Maria ite pen’e dolore,

rapidu send’in su menzus fiore!>>.

 

Cand'intendes ch’est mortu su c’adoro

zertu chi sun po ten'amaras frizzas,

a subidos ti enin a su coro

e pianghende t’issolves sas trizzas,

c’has perdidu s’amabile tesoro

de morres tue puru ti dissizzas

e pensend’a sa mia mala sorte

nde des haer sa pen’e-i sa morte.

 

Si pro men’oscurada s’est s’istella

cheret narres ch’it gai su destinu;

para coraggiu amada torturella

po ch’istrintu no m’happas a su sinu,

ma si su corpus non tenes continu

s’anima th’hat a fagher sentinella

e non penses chi sola ses restada

ca ses pius de prim’accumpagnada.

 

 

Sa pruddeda

Tottu sos chi la bidides

est un'ebba a tip'inglesu

chi l'hat domada Montesu

a su fante li narides

e iffattu li currides

nende bella palarina.

Domande cussa pruddeda

non ti la secas s'ischina.

 

Cando fit bene domada

invidia nd'hana tentu

ca fit senza documentu

mi l'hana sequestrada

e a su chi bi l'han dada

la curret ser'e mattina.

Domande cussa pruddeda

non ti la secas s'ichina.

 

Ser'e mattina currende

la juchet su fante nou

dada bi l'han'a su prou,

però no l'est piaghende

s'aprone chi l'est punghende,

no li piaghet s'ispina.

Domande cussa pruddeda

non ti la secas s'ischina.

 

Morta l'haeren'a balla

po comente l'han trattada

semper'intro un'istalla

mischina l'han'inserrada

da-e ebba bona est torrada

a una misera runzina.

Domande cussa pruddeda

non ti la secas s'iscina.

Tottu sa razz'est famosa

de sa chedda ezza mia

solament'una gobbosa

b'hat chi li risurtat zia

est de pessima zenia

paret razza molentina.

Dommande cussa pruddeda

non ti la secas s'ischina

 

 

  Chin d'una sola arzada e chizzos

  Una die in sos campos de Norbello

b'haiat baccas de razz'irvizzerana

in d'una tanca bi fin sos bitellos

e fin'a giogu, ca non fin'a gana;

hat'iscut'unu tir'a mente sana

ruen'in terra, morin'a ischellos,

cun d'una sola arzada e chizzos

a puddu prenu sun mamas e fizos.

 

 

Satana e Deus

  S'atera die a Satan'happo bidu

si m'est a battor'ojos presentadu,

in cuss'istant'est Deu intervenidu

da-e chel'a pè in terra nd'est faladu;

Satana sa mirada chi l'hat dadu

si fuit Deus prite l'hat timidu,

che l'hat curt'a jann'e paradisu

como no essit ca est timend'a issu.

 

 

A Franziscu

 

Sa littera c'has devid'imbiare

so istadu leggende frequente

finas chi l’happo debid'imparare,

 

a narres chi paria un’istudente,

senza l’abbandonare unu minutu

finas chi l’happ'iscritta intro sa mente;

 

appena sa sustanza ch’happo sutu

intro sos filos de s’intendimentu

la passo a che tirarepo su fruttu,

 

sos versos naspaiapo a intentu

fachende esame a donzi paragone

l’happo passada in mesu a filos chentu,

 

l’happo mandada in constatazione,

l’happo fatt'una drastic'istruttoria,

la giudico chin grande attenzione.

 

Pro me arcana est sa tua memoria,

ma pro diffunder sas tuas terzinas

creo chi nd’happ’a tenner sa vittoria,

 

senza benner su tempus ti destinas

coment'unu filosof'has pensadu

cand'has rezidu sas mias foglinas,

 

nas chi no minde so-e irmentricadu,

chi t’happ'ancor'imprimid'in sa mente

no est in abba su samber mudadu.

 

Naras chi mi la cant'allegramente,

ma est bisonzu c'allegria nd’abbia

certu chi est iscars'a su presente,

 

si canto, cant'a furia e rabbia

intonende sa trista melodia

che rusignolu serrad'in sa gabbia;

 

happ’olvidadu dogni poesia

dispens'ogni chiterr'ogni tenore

de benner'a mi faches cumpagnia.

 

Nas chi misterios'unu dolore

ti cheret in sa vida turmentare

ogn’ora benit e ti dat rancore;

 

naras chi non ti podes riposare,

cand'aches de sa gama sos doveres

ti toccat chin su zapp’a traballare.

 

O caru frad’amabil’ite cheres?

Su fizu anzenu mai no lu miran

comente e-i su cancru sun sos meres

 

su samber da-e sas benas che li tiran

prus lis offrin talentu e sudore,

prus che roda e carru lu giran,

 

mai a sos ischiavos han’amore,

tres articolos l’han’istabilidu:

disciplina, supprimer'e rigore.

 

Pius est ricc'e pius est famidu,

coment'unu lup'insaziabile

po su samben'uman'inferocidu;

 

s’avarizia l’han’indispensabile

e da chi son’in cuss’astru naschidos

infettados de mal'incurabile.

 

Nois semus puzzones senza nidos

noitolos istancos de bolare

in mesu de sas neulas perdidos.

 

Cheres sa bida mia invidiare

secundu su ch’isvelas dae mente

ca so-e in primaver'accant’a mare:

 

de lacrimas li mand'un’affluente

solu pro m’ammentar'a mam’ebbia

velat d’ogni pupill'una sorgente;

 

su pirastru, su rubu, sa tiria

ciclaminos cun giglios e chin  rosas

tessid'han’unu mant'e allegria,

 

ah!! it'aroma, ite meravigliosas,

birde, bianc'e ruju hana su mantu,

ma pro mene sun venas luttuosas;

 

de sos puzzones intendo su cantu

tripudian su ton'a mod'insoro

penetran in sas venas che incantu,

 

eppuru no m’alligrana su coro

cheret narres chi so-e simil'a tie

sempes tristu comente unu moro.     

 

De samben'e de sorte frad'a mie

tue puru ja ses tal’e quale

ca no has bidu felic'unu die 

 

ogni minut'e dogn’ora fatale

passas chi pares barca galleggiante

serrad'in su diluviu universale,

 

mancari sias forte che Atlante

sa causa ti fachet su distinu

e ti mantenet in sa bid'errante,

 

has girare bussola continu,

partis in mare, olvidas sa terra,

ma torras a su propriu caminu

 

pro cant'istas in vida'istas in gherra

paghe non nd’ides in nessuna parte

chi gires de su mundu dogni perra;

 

si pones ment'a mi-e invoc’a Marte

sol’a tie azzudare podet isse

e costruit un’arca chin d’un’arte

 

sa pius bellicos'est de Parise,

a secundu s’istoria non creo

ch’hat salvadu s’astuzi’a Ulisse,

 

passala cun sas manos de Perseo,

non timas ursu, tigr'e ne leone

e gai pur'hap’a gherrare deo;

 

cantende lasso donzi paragone,

si no si continuo a cantare

rimas non bastan unu milione.

 

A Tersicore m’has dad'a comare,

naras chi fia amic'e Talia

ch’ in s’Olimp'istaiamus impare,

 

Calliope, Euterp'e Urania

Melpomene, Polimnia cun Clio,

m’iscluden de istare in cumpagnia,

 

si cun Erato tott'ides las dio,

non de mi circundare sa corona

partin e no mi nana manc’ adio;

 

sa Sardigna no est un’Elicona

non podimus sublimes arrivare

comente sos fizos de Latona.

 

Como ti conto su meu passare

so chin d’unu bravissimu padronu

chi no mi potho aberu lamentare:

 

l’hap’istim’e l’obbedo ca est bonu

si capitat chi facco sa mancanzia

si dignat de mi dare su perdonu,

 

ifines a la narrer in sustanzia

s’isbagliat isse no l’uso rancore

parimus compareddos de infanzia,

 

fizas e fizos mi tenen’amore

s’iden’a mie iden su chel’apertu

dae su mann'a su pius minore.

 

D’una trista notizia resta certu

su babbu de su mere si ch’est mortu

de luttu sa familia hat copertu

 

tottu l’hana piant’a pil’issortu

isparit de improvvisu s’allegria

e cordoglian su funebre cunfortu,

 

a cando fit in s’ultim’agonia 

isclamat cun s’alenu gia partenne:

<<Antoni cantu bene ti  bolia>>.

 

Mi lu bas’e mi resto pianghende

sos ojos mi solian'avvisare

mi fit appen’appena connoschende,

 

cun pac’alenu prima e si c’andare

lassat a sa familia in testamentu

coment'unu fizu a mi trattare,

 

un’omine de altu sentimentu

giamadu a giudicare onzi rejone

che presidente in su dibatimentu.

 

Naro, chi fattu m’hat cumpassione

ogn’istante mi passat a sa mente

comente unu babb'in paragone.

 

Bida ch’illudet s’umanu vivente

dada chin vulnerabile destinu

da-e sa natur’e non casualmente

 

ca sa bid’a sa mort’est avvicinu,

tagliat dae radice e dae chima

linna de nuche, castagn’e de pinu.

 

Rezzi tantos saludos chin istima

dae me, su padronu, izos, sa mere

adiu a nos bider cantu prima.

Rispone a su tou piaghere.  

 

 

Parraghine

 

Parraghine est su meu bicchinadu

est cunfinante a sa zon'e Seri,

logu su prus'antic'e malfamadu;

pro zibiltade b'hat unu zilleri,

 

l'han "su dopolavoro" intituladu,

ca est rifugg'e donzi banduleri,

dae disoccupados abitadu

chi non tenen perunu mestieri;

 

cando trabaglian carchi zorronada

chei sos remadores de galera

a mala pen'e no los pacan puru.

 

Zente da-e su guvern'abbandonada,

zobentud'imbolad'in sa carrera

arrambados a palas a su muru.

 

 

 

 

Jocadores de Parraghine

 

Si pesan chitho chitho a s'arborinu

e b'han'a dom'è Diegu Anzellu,

a ibe b'han pro li facher burdellu

e nde lu pessan dae su lettinu,

ma tando los isfidat a duellu

manu manu a su jogu e pizzichinu

a chie perdet lis fachet sos ballos

e nat a li sonare sos metallos.

 

 

Baccu e Tabaccu

 

Baccu e Tabaccu sun duos deos

chi fachen part'e sa mitologia,

in universidades e liceos

 

chie lis cantat una poesia,

chie lis alzat unu monumentu,

chie lis est accant'in cumpagnia.

 

Deo chin su meu intendimentu

lis cherjo dedicar'una terzina.

No est coppa de or'o de argentu

 

siat alcul'o siat nicotina,

sunu materiales duas cosas

cumpostas de velen'e de michina;

 

si sono reguladas ambas dosas

poden finzas curare tantos males

de mill'epidemias cuntagiosas,

 

ma però nois pogheros mortales

non distinghimus su mal'e-i su bene

semus fattos de tantos naturales.

 

S'esempiu lu cito dae mene:

si non buff'e non pipp'isto prus sanu

pienu d'energia e de igiene;

 

so zoban'e tremende m'est sa manu,

cottu che linn'in d'una carbonera

a sigarett'allutta che vulcanu.

 

Baccu da-e sa tua imbreachera

piur de chentu bortas che so rutu

in logos malos finas in galera,

 

a s'ospidale puru m'hana jutu

e avvisadu m'han sos professores

a lu lassare de Baccu su fruttu.

 

Odios maladias e rancores

supr'a mie si sun moltiplicados

de milli calidades e colores,

 

piantos giuramentos affalzados

a furia de alcul'e de umu

attos chin sos cherbeddos furriados,

 

A postu d'esser de lenz'unu piumu

pro podes costruir'unu palattu

happo sa domo mandad'in frantumu,

 

mi so passad'in chilibr'e-in sedattu,

oe so malamente riduidu,

so in su tottu cossunt'e isfattu

 

e no mi  serbit si mi so pentidu.

 

Po Banneddu Bardellinu

 

Dae pruer torrada a pruine

s’omine ca de terr’est impastadu

zerta che i sa naschid’est sa fine,

 

a mie mortu m’est unu connadu

Juanne lu jamain e Banneddu

dae tottu su popul’istimadu,

 

alligru san’e fort’e giovaneddu,

a trintun’ann’ est arrivid’appena 

cando m’hat dadu s’ultimu faeddu.

 

Est mortu e disgrazia piena

cando sa morte crediat lontana:

iscavande una cascia de arena

 

a supra nde li rughet una frana;

unu piseddu it present’e l’hat bidu

giamad’hat zent’e istutadu nde l’hana,

 

a pensare comente fit feridu

perdendeche su samber forz’e brios

sol’haiat sa limb’e su sentidu,

 

dopo binti minutos sos adios

dat a su mund’e morit isclamende:

<<Dazzem’attenzion’a fizos mios>>;

 

a sa muzer’istaiat giamende

ch’haert fattu de babb’e de mama

a sos fizos ca isse fit partende.

 

Ardent’e predilett’una fiama

connota l’hat in s’ora de sa morte

de sa bida finindeche sa trama.

 

Lassat cun chimbe fizos sa consorte

su piur mannu doich’annos hada,

chie supportat su dolore forte?

 

Si siat beneitt’e laudada

s’opera sant’é su Deus divinu

ma paret chi meritadu non si l’hada,

 

a narres chi Banneddu Bardellinu

moriat gai ispaventat a mie,

si no est Deus chi dat su destinu.

 

Leadu ti che l’has dae su die

sunu sos fizos solos minoreddos

ca no han babb’attiralos a tie,

 

ite ti paren chimbe puzzoneddos

intro su nid’a non poder bolare?

It’est chi fachen si son’orfaneddos?

 

A tie toccat a los azzudare

finas chi poden leare su bolu

sa manu tua toccat a lir dare,

 

sun fizos pur’a tie, aende dolu

proteggilos e daelis guida

andare no nde lesse unu solu,

 

finas a s’ultim’ora e sa bida

cunfort’e sa cumpagna s’angustia

ca tenet s’isperanzia perdida.

 

Infin’achend’una pregadoria

su mortu godat in s’eterna gloria

vivend’accant’a tie in cumpagnia

 

si de intrar’in chel’hat sa vittoria.

Pustis tant’in sa bida de pregare

a fine de sa bida transitoria

disizo in chelu de nos incontrare.

 

 

 

 

 

 

Trintases a s’ammorada

De laru mi prepar’una corona

passione comente so annadu

ca so costrintu a lassare sa vida.

 

S’anima dae su pettu ch’est partida

ogni vena consumid’happ’in su lettu

s’anima ch’est partida da su pettu

consumid’in su lett’happ’ogni vena

sa morte m’hat tessid’una cadena

est bennida su cor’a mi ligare.

 

De laru mi prepar’una corona

passione comente so annadu

ca so costrintu sa vida a lassare.

 

Meighina non b’hat a mi curare

isponetind'oh Teresa Farina

non b’hat a mi curare meighina

oh Teresa Farin’isponetinde

ti saludo ca deo so partinde

a ube su destinu m’hat ispintu.

 

De laru mi prepar’una corona

passione comente so annadu

c’a lassare sa vida so costrintu.

 

Baciatila sa foto ube so tintu

ca toccare sa manu non ti poto

ube so tintu baciati sa foto

ca non ti potho toccare sa manu

ti mando unu sospiru dae lontanu

(e si bi facco isbagliu mi perdona).

 

Ca so costrint’a lassare sa vida

passione comente so andadu

de laru mi prepar’ una corona.

 

Naral’a sa campana trista sona

ma non veles de piantu sa vista

naral’a sa campana sona trista

ma non veles sa vista de piantu 

e ne de luttu ti estas su mantu

pro chi morzat su tuo amante caru.

 

Ca so costrint’a lassare sa vida

passione comente so andadu

una corona mi prepar’e laru.

 

E supportalu su dolore amaru

pro chi no m’idas pius peruna orta

e su dolor’amaru lu supporta

pro chi peruna orta pius no m’idas

sas dies de campare sun finidas

e devo riposare intro sa bara

 

Ca so costrint’a lassare sa vida

passione comente so andadu

de lar’una corona mi prepara.

 

S’idu presente t’haia sa cara

soddisfattu partidu mi che fia

s’idu presente sa cara t’haia

mi che fia partidu soddisafattu

e unu testamentu nd’iapp’hattu

chi no l’hias in vida ismentigadu.

 

Ca so costrint’a lassare sa vida

de laru mi prepar’una corona

passione comente so andadu.

 

Tue compar’Astore istimadu

comente frade ti teni’amore

istimadu compare tue astore

coment frad’amore ti tenia

e cantu cara mi est mama mia

ma sol’a tie cheria presente.

 

Ca so costrint’a lassare sa vida

de laru mi prepar’una corona

passione so andadu comente.

 

Su coro m’hat colpid’un’accidente

in sa tener’edade m’hat feridu

su cor’un’accidente m’hat colpidu

sa  frizza penetrada m’est in sinu

unu saludu a compare Pippinu

a sa familla cun affezione.

 

Ca so costrint’a lassare sa vida

de laru mi prepar’una corona

comente so andadu passione.

 

Pro ten’happ’a pregar’amad’anzone

chi ti potat Maria illuminare

pro ten’amad’anzon’happ’a pregare

chi passes in sa bida bona sorte

poi chent’annos una bona morte

e sias in su chel’accollogida.

 

De laru mi prepar’una corona

passione comente so annadu

ca so costrintu a lassare sa vida.

 

 

In foresta

 

Ses in custa forest'anzone mia

che una puzzonedda noitola,

imparala sa mea poesia,

cantala chi sa boche mi consola…

 

 

 

Su mandatu e cattura

 

Dadu m’han su mandatu e cattura

pro duos male mortos imputadu

e deo giuro chi so innocente

 

Mai lu pensaia chin sa mente

sende chi mala sorte nde tenia

cun sa mente mai lu pensaia

sende chi nde tenia mala sorte,

a destinu crudele acut’e forte

no mi lassas in paghe cantu duro.

 

Dadu m’han su mandatu e cattura

pro duos male mortos imputadu

e chi so innocente deo giuro.

 

Non bocco non calunnio non furo

de me mi curo e s’anzenu non tocco

non furo non calunnio non bocco

de me mi curo e non tocco s’anzenu

[….]

che Giobb’e tott'in passenzia leo.

 

Dadu m’han su mandatu e cattura

pro duos male mortos imputadu

e chi so innocente giuro deo.

 

Ercole, cun Giason’e cun Perseo

Giove, Marte, Achille cun Sansone

Ercole cun Perse-e cun Giasone

Giove, Achille cun Sanson’e Marte

ogni riu, ogni mar’e ogni parte

su terrinu e samben’han bagnadu.

 

Dadu m’han su mandatu e cattura

e deo giuro chi so innocente

pro duos male mortos imputadu.

 

Scipione cun Cesare hat gherradu

Caligola e-i s’armada e Nerone,

cun Cesare hat gherradu Scipione

Caligola, Nerone e-i s’armada

de Paride e de Ettore s’ispada

cantos n’hat mortu e non sun risortos.

 

Dadu m’han su mandatu e cattura

e deo giuro chi so innocente

imputadu pro duos male mortos.

 

N’han ligadu e non si son’issortos

n’han fertu, n’han’allut’e iscannadu

issortos, non si son’e n’han ligadu

n’han fertu, iscannad’e n’han’allutu

cantos n’han’impiccad’e n’han distruttu

pro gherras e pro ordine penale.

 

Dadu m’han su mandatu e cattura

e deo giuro chi so innocente

imputadu pro duos mortos male.

 

Carnefic’assassinu, criminale

bocchit sa zent’e s’omine Cainu

criminale, carnefic’assassinu

bocchit s’omin’e Cainu sa zente,

però deo non so ugualmente

tant’umile m’hat fattu sa natura.

 

Pro duos male mortos imputadu

e deo giuro chi so innocente

dadu m’han su mandatu e cattura.

 

A mie m’han colpid’e impostura

che puzzone minor’intro su nidu

a mi-e impostura m’han colpidu

intro su nidu che puzzone minore

chi si lu leat in ungias s’astore

e l’occhit e l’ispulpat in d’un’attu.

 

Pro duos male mortos imputadu

e deo giuro chi so innocente

de cattura m’han dadu su mandatu.

 

Mama puite m’has penad’e fattu

e dae donzi pena  m’has salvadu

mama puite m’has fatt’e penadu

e m’has salvadu dae donzi pena

pro mi bier’in brazzos sa cadena

a sa mal’isventur’accumpagnadu.

 

Pro duos male mortos imputadu

e deo giuro chi so innocente

su mandatu e cattura m’han dadu.

 

Pro esses che a mi-e isventuradu

menzus no happat de vid’unu die

isventuradu pro esses che a mie

menzus no happat una die e vida,

riposend’in sa tumba l’han perdida

e da-e s’insoro ripos’eternamente

griden: <<Montes’hat piant’innocente!!>>

 

                                                

A Franziscu

 

Unu fogliu pien'e i scrittura

ti mand'in custa semplice littera

esemplare a sa lirica natura,

 

tessida in formidabile manera,

partit da-e su dominiu e Plutone

isventura la giaman'e galera:

 

est infernale profundu girone

la serrat dur'e alta una recinta

e de ferru pesante unu portone;

 

Minoss dat ispaziu a s'istrinta,

riet cand'idet anim'arribare

senza rimorsu li dat un'ispinta,

 

l'apperit e lu torrat a serrare,

eo l'happ'idu ma non paret beru

nessunu credet senza lu probare;

 

bides a Satanass'e a Cerberu

sichind'in traccia su Camaleonte

s'unu peur de s'ateru fieru;

 

bides sa brutta cara de Caronte

de aspett'inuman'e paurosu

"supprimere" li leghes in sa fronte,

 

crudel'acut'e de ir'impetuosu

dae su coro li naschit s'umore

de sustanzia amar'e velenosu;

 

Arpias seminend'ogni fetore

nd'ido ogni minutu sempr'a giru

timo solu pro nd'ider su colore,

 

ogni mirada mi dan'unu tiru

senza cumpassion'e senza dolu

paret chi mi rinnegan su respiru.

 

Cando so arribadu noitolu

intro una caverna tenebrosa

so istadu trer meses sempes solu,

 

inie non bidia alcuna cosa

si non granit'e ferru duru tantu,

si notadu b'haia carchi rosa

 

lia potidu narres campusantu;

non bides erba, campos ne fiore,

solu terra bagnada de piantu

 

de lagrimas alluttas de dolore,

frade caru si m'ides t'ispaventas

tintu dae su giallu pallidore.

 

Afflitt'a su defuntu ti presentas

si ses unu poeta formidabile

e si de frade tuo ti nd'ammentas;

 

iscrie chin decor'inseparabile,

una risposta mi manda deretta

consola custu frad'incancellabile,

 

eo non naro chi sia poeta,

si nd'happo fattu una biografia

senza lima profund'e senza meta 

 

de improvvis'in sa malinconia.

Iscusa si cantende happ'isbagliadu

ca errante non naschit un'ebbia

 

unu cand'innocent'est bersagliadu

su dolore sa mente li coperit

ca da-e ogn'allegria enit privadu;

 

a mie tiros cantos mimde ferit

support'umiliad'e dignamente

su coro siggilladu non s'abberit,

 

serenu suffro si, ma sorridente

termino sa terzina de cantare,

ti saludo de coro fortemente

pro ca non potho sa man'a ti dare.

 

   A mama

 

Mama ti prego chi coraggiu fagas

pro c’happas unu fiz’isventuradu,

son’istadas pro me tottu piagas

 

lagrimas cantu in vista ti hat faladu,

profundas, dolorosas e apertas

m’han tottu sa carena trapassadu

 

sas pius velenosas mi sun fertas.

Oje m’est arribad’a sa rotunda

una littera: has iscritt’e m’accertas

 

nende chi ses in lettu moribunda;

sillabas chi fachian suspirare

su coro mi tremiat che-i s’unda

 

chi dominat tempesticu su mare…

 

 

A Mao Tze-tung

 

Mao dae su tuo continente

in Italia manda sos sordados

pro liberare sos diseredados

tott'ischiavos de sa ricca zente,

 

sos chi sun'in su carcer'arrestados,

chi los han cundennados innocentes

e nd'han'in manicomiu internados

chi son sanos de fisic'e de mente.

 

Ben'in terra, in mar'e in s'aera

cun sos cumpagnos mios gherrieris

a mi sarbare dae s'isventura

 

e piant'una ruja bandiera

supra sa dom'e sos carabineris

chin d'una proletaria dittatura.

 

 

Su piantone e s'ospidale

  In mente nd'has cand'is disoccupadu

senza peruna sistemazione

fis dae domo tu'a s'istradone

patinde famin'e ispiantadu;

 

da po-i unu tribagliu t'hana dadu

u-e est intrada sa depressione,

t'han post'in s'ospidale piantone

gai campas da-e su ricoveradu.

 

Cand'ides malaid'istas cuntentu

li fagher giogos de mille zenia,

finzas su chi non cheret su duttore;

 

pones sos malaidos in turmentu,

non ti cummovet s'issor'agonia

ses peur d'unu cane traitore

 

 

In Roma

 

  Sent'in su cor'un'ira subitana

cando m'ammento de Orune bruttu,

zente vile, molest'e inumana,

dae sa pesta cheriat distruttu.

 

In Roma ch'hat prur zente conchi sana

mai de malu non s'intendet mutu,

no est de Parraghine su guruttu,

burdos e lud'e zente mort'e gana;

 

in Roma s'iscienzi'e duttores,

in dogni ramu de patologia,

faghen torrare sos mortos a bida.

 

Sas legges aumentana vigores,

ogn'essere s'attirat simpatia,

sos campos si profuman de armida.

 

 

A Moro

 

Su Moro ses naschidu po cantare

sa terra, chin su mar'e-i s'aera;

sa natura poetic'ischiera

e manda rajos de lughe solare.

 

S'iscola ch'has debid'imparare,

comente suffrit s'omin'in galera:

ch'est un'inespugnabile trincera

chi a s'omine l'imparat a gherrare.

 

Pro fine sa cantone ben'inizia

e fine l'approfundi, san'e seria

e si faches isbagliu ti curregge;

 

barbarament'iscude s'ingiustizia,

gherra pro cumbattire sa miseria,

iscrie po su prossim'una legge.

   

 

Sa rondine

 

Moro sa rondinell'est'arrivida

e su tuo sonetto dadu m'hada,

m'appenas chi l'hat bida sa ferrada

de sa cella, si est impaurida,

 

nende: <<Caru Montesu so ennida,

po ti dare de Mor'un'imbasciada.

So-e da sa terr'africana torrada

a s'Aligher'a ube so naschida>>.

 

Tando ses sard'oh cara rondinella?

Chi ti fis emigrad'in oltremare,

de ierr'a sa terr'istraniera?

 

Eo puru cand'esso dae cella

si ses cuntent'emigramus impare,

ma torras tue sol'in primavera.

   A Luca

Dae sa casa penale de Alghero

frade caru t'imbio una terzina

sa chi de t'accatare san'ispero.

 

No est de sa "Cummedia Divina"

sa ch'hat iscrittu Dant'Alighieri

de s'anim'umana sa mighina;

 

cantad'hat s'arcivescovo Ruggeri

sutt'e sa vendetta de Ugulinu

dende frutt'a su suo mestieri,

 

cantad'hat infernale s'aguzzinu

chi molestat sas animas dannadas

sas chi son che a Giud'e a Cainu.

 

Tantas terzinas las happ'imparadas

e pintadas las tenz'intro su coro

las recit'in sas oras anneadas

 

inube sa corona de alloro

ispirada de altu sentimentu

no la superat ne prat'e ne oro,

 

si tent'here gai su talentu

orgoglios'iscriende fi-a istadu

cunfortend'ogn'umanu suffrimentu,

 

pro te m'haia sa bida leadu

press'in d'una cadena e dolore

pro ischire su tuo risultadu.

 

S'anim'umana de una pessone

benit dae unu solu giudicada

senz'appellu e ne cassazione,

 

dat puru carchi pride s'istangada

non rispettat ne re ne ponteficie

si juchet sa cussenzia bruttada

 

chie de facher mal'est un'arteficie

benit a crollare cussu puru

e si pentit s'ifatt'hat su carneficie.

 

Tue Luca de coro non ses duru

e non timas ca male no nd'has fattu

ista serenu, tranquill'e sicuru,

 

t'han'imputadu de unu reatu

comente medas bind'hat innocentes

dae sa libertade t'han sottrattu,

 

cheret chi tue puru ti cuntentes

assumancu t'imparas a suffrire

sa bucca serra e non ti lamentes,

 

a nesciunu nde dias a ischire

si ti dimandan ch'istas bene nara

tant'enit s'innocenzia a bessire,

 

hat'a bessire risplendent'e giara.

Com'a su cantu ponzo su siggillu,

custa terzin'amment'e ti l'imapara

 

e cantala comente unu grillu,

non cherj'a t'attristare caru frade,

ti prego de istare tranquillu

e-a nor bider impres'in libertade.